İç DenetçiInternal Auditor
Kanıtı denetlenen taraf topluyorsa, aldığınız şey kanıt değil seçkidir. If the audited party assembles the evidence, what you receive is not evidence. It is a selection.
Denetim planı çıkıyor, örneklem belirleniyor, ilgili ekipten kanıt isteniyor. Ekip topluyor, siz bekliyorsunuz.
The audit plan is set, a sample is drawn, evidence is requested from the relevant team. The team gathers it and you wait.
Gelen dosyalar ekran görüntüsü, e-posta çıktısı ve elle hazırlanmış tablolardan oluşuyor. Hepsi doğru olabilir. Hiçbiri bağımsız değil.
What arrives is screenshots, printed emails and hand prepared spreadsheets. All of it may be accurate. None of it is independent.
Örneklem küçük tutuluyor, çünkü her kalem için kanıt toplamak ekibin haftasını alıyor. Küçük örneklem, dar güvence demek.
The sample is kept small, because gathering evidence for each item costs the team a week. A small sample means narrow assurance.
Kanıt sonradan toplanmaz. İşlemin kendisi kanıtı üretir. Bu, denetlenen tarafın iş yükünü de azaltır; iki taraf da kazanır.
Evidence is not gathered afterwards. The action produces it. That also lowers the burden on the audited team, so both sides gain.
Her kayıt, o gün yürürlükte olan kural setini taşır. Kural sonradan değişse bile eski işlem kendi günündeki kuralla okunur.
Every record carries the rule set that was in force that day. Even after the rules change, an old action is read against the rules of its own day.
Atlanan her adım gerekçesiyle kayıtlıdır. İstisna görünmez olmaktan çıkar, incelenebilir hale gelir.
Every skipped step is recorded with its reason. An exception stops being invisible and becomes reviewable.
Kanıt dosyası, kaydı tutan sistemden bağımsız olarak doğrulanabilir. Doğrulamayı siz yaparsınız, size yapılmaz. Bunun için kurulumda imza anahtarının ve dış özet deposunun tanımlı olması gerekir; imzasız pakette doğrulama betiği sonuca UNSIGNED yazar.
The evidence file can be verified independently of the system that keeps it. You perform the verification rather than being told the result. This requires a signing key and an external digest store to be configured; on an unsigned package the verification script reports UNSIGNED.
Yukarıdaki cümlenin karşılığı olmadan bir anlamı yok, o yüzden açıkça yazıyoruz. Size teslim edilen her paket bir zip dosyasıdır ve içinde şunlar bulunur: verinin kendisi, paketteki her dosyanın SHA-256 özetini listeleyen bir künye, bir doğrulama betiği ve imza anahtarı tanımlı kurulumda o künyenin RSA imzası ile imzayı doğrulayan açık anahtar.
That sentence means nothing without a mechanism behind it, so here it is. Every package delivered to you is a zip containing the data itself, an identity file listing the SHA-256 digest of every file in the package, a verification script and, where a signing key is configured, the RSA signature over that identity file and the public key that checks the signature.
Paket doğrulaması sizin makinenizde çalışır. Ürüne bağlanmaz, ağa çıkmaz. Windows ile gelen PowerShell ya da openssl yeterlidir.
Package verification runs on your machine. Nothing connects to the product and nothing goes over the network. The PowerShell that ships with Windows, or openssl, is enough.
Kayıtların kendisi ise SQL Server 2022'nin append-only ledger tablosunda durur. Defter özeti varsayılan olarak saatte bir alınır; imza anahtarı ve dış depo klasörü tanımlı kurulumda imzalanıp kurumun kendi değiştirilemez deposuna yazılır. Bu iki ayar yapılmamışsa dışarıda karşılaştırılacak özet yoktur ve doğrulama bağımsız olmaz. Kurumun kendi ortamında bir yedekten geri yüklenen kopyada SQL Server'ın kendi yordamını bu özetlere karşı siz çalıştırırsınız ya da çalıştırılmasını izlersiniz; yedek kurumdan çıkmaz. Aynı kopyada her kaydı hangi veritabanı hesabının yazdığını da görürsünüz. Dönem paketi ise dönemin bütün taleplerini iki ayrı kaynaktan uzlaştırır, böylece "hepsini gördüm mü" sorusunun da cevabı olur.
The records themselves live in a SQL Server 2022 append-only ledger table. The ledger digest is taken every hour by default; where a signing key and an external output folder are configured, it is signed and written to the organisation's own immutable store. If these two settings are not made there is no outside digest to compare against and the verification is not independent. On a copy restored from backup in the organisation's own environment, you run SQL Server's own procedure against those digests or watch it being run; the backup does not leave the organisation. On the same copy you also see which database account wrote each record. The period package reconciles every request of the period from two separate sources, so the question "did I see them all" has an answer too.